Dorpskrant Tricht

Wat zijn dat voor grote brokken steen?

Ja, die vraag speelt al een tijdje door mijn hoofd. Twee jaar geleden vertelde ik Astrid over onze plannen om, met theater en muziek, aan de slag te gaan met de toekomst en het verleden van Tricht. Astrid, die vanuit haar tuin op de zijkant van de Pieterskerk uitkijkt, moest opeens denken aan die twee stenen brokken die al jaren achter de Pieterskerk liggen. “Ik heb geen idee waar die stenen vandaan komen of hoe oud ze zijn”, zei ze.

Toen we eind 2023 een van de thema’s van “Wat Blijft” (Denken over de toekomst door te kijken naar het verleden en het heden) verder uitwerkten, dacht ik aan die twee stenen. Zouden we te weten kunnen komen hoe oud die zijn en wat hun functie toen was?

Waar moet je zijn voor een antwoord?

Met die vraag ben ik naar de dominee gestapt. Naar Max Wiringa, nu kunsthistoricus die onderzoek doet aan de universiteit van Leuven (België), naar Jantien Verduin, archeologe die betrokken was bij het ADC-bodemonderzoek bij de aanleg van de Hooglandsche weg en de tunnel, naar de Historische Kring WestBetuwe en Karine, de secretaris, gaf mij de naam van een van de archeologen van de Omgevingsdienst Rivierenland. Misschien zou hij er iets over kunnen zeggen.

Op weg dus naar Tiel. Voor een gesprek met Huib Jan van Oort en Margriet Stronkhorst, twee archeologen die voortdurend bezig zijn met de vroege geschiedenis van het rivierengebied en mij graag willen helpen met het vinden van antwoorden. Zij vertellen enthousiast over de eerdere en recente vondsten bij opgravingen in Tricht o.a. bij de Weistraat en bij de aanleg van de tunnel en de rondweg. Zij wijzen mij op de podcast die ProRail heeft laten maken. Heeft u die al een keer beluisterd? https://www.archeologie.nl/nieuws/2022/4/25/de-dj-vu-van-tricht-luister-naar-oud-nieuws

Huib Jan en Margriet willen graag mee werken en vinden het heel leuk om straks, tijdens de periode van “Wat Blijft”, aandacht te besteden aan het vroegere Tricht tussen 4000 en 500 voor Chr. met een kleine tentoonstelling in de kerk. Vlak naast die nog onbekende grote brokken steen. Zij geven mij de naam van een van de bekendste stenen-kenners van Nederland, Hendrik Jan Tolboom, natuursteenspecialist bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort, kunsthistoricus en steenhouwer. Misschien kan hij er eens naar kijken?

Een deskundige komt langs....

Hendrik Jan reageert direct op mijn mailtje. Hij belt mij diezelfde dag nog en zegt dat hij de volgende dag op doorreis naar Brabant wel even in Tricht wil stoppen en met Astrid en mij naar die stenen wil kijken. Afgesproken dus.

De volgende dag staan we bij de twee stenen en kijken Hendrik Jan hoopvol aan. “Dit zijn stenen die met de hand zijn uitgehakt. Dat kan ik zien aan de sporen die de hakkers er op hebben achtergelaten. Maar....” zegt hij, “dit zijn volgens mij geen stenen die van de bouw van de kerk eind veertiende eeuw komen. Althans... toen gebruikte men al kleinere stenen om mee te bouwen.” Maar waar, zeggen wij, komen deze dan vandaan en vooral welke functie hebben ze gehad? Hendrik Jan is heel enthousiast over de vondst en vraagt of hij, ergens in de komende dagen, er met een boor een klein pijpje steen uit zou mogen halen. “Ik denk dat ik dat moet voorleggen aan de Kerkenraad” zeg ik.

Na een paar mailtjes en telefoontjes met de leden van de Kerkenraad krijgen we toestemming om aan de onderkant een gaatje te boren om zo een pijpje steen van 10 cm lengte en 3 cm diameter te kunnen laten onderzoeken.

Een kleine operatie

Hendrik Jan is er een week later met balken en de boor. Leden van de Kerkenraad staan nieuwsgierig te kijken en luisteren aandachtig naar de woorden van Hendrik Jan. Vivien maakt er een filmpje van. Wij tillen met die balken als hefbomen, op een bijna Romeinse manier, de grootste steen iets op en nog iets en nog iets totdat we hem op zijn zijkant kunnen laten vallen. Er ligt iets onder waar we allemaal verbaasd over zijn en van in de lach schieten. Wat dat is dat kun je straks zien bij de tentoonstelling. De boor wordt er bij gehaald, water erbij om de boor tijdens het boren goed nat te houden en daar gaat die dan. Vol bewondering kijken we hoe hij het pijpje, als monster, uit de steen haalt en uit de boorhals wipt. De steen is bijzonder. Bijna wit. Dat zou je aan de buitenkant niet verwachten. Maar...wat betekent dat? Hendrik Jan legt uit dat het monster nu via de Rijksdienst naar een laboratorium gaat en dat we over een paar weken meer weten over de herkomst van de steen. Zouden die twee stenen dan toch de oudste bouwstenen van Tricht kunnen zijn?

We kantelen met vereende krachten de grote steen weer op zijn vertrouwde plaats en besluiten het voorlopig bij het onderzoek van die ene steen te laten want de ander oogt identiek, alleen kleiner van formaat.

“Als dat zo blijkt te zijn dan....”

Hendrik Jan rolt het stenen pijpje voorzichtig in een doek en neemt het mee. “Weet je”, zegt hij, “dit type steen ben ik volgens mij ook tegengekomen in Cuijk aan de Maas en als dat zo blijkt te zijn dan ....”

Wat hij verder zei en wat de uitslag zal zijn van het onderzoek naar het soort steen, de herkomst en wat hun functie zou kunnen zijn, dat gaan we op zaterdagmiddag 7 september bij de opening van ”Wat Blijft” horen en zien. Zorg dat je er bij bent.

Astrid vond per toeval dat type stenen (qua vorm en afmeting) terug op een foto die een vriendin opstuurde van haar vakantie in Spanje. Zou ......?

Kom kijken en luisteren op zaterdagmiddag 7 september, om 14 uur in het dorpshuis.

Tot dan.

Ton van Vlijmen

Deel op Facebook Deel op Twitter Verstuur via WhatsApp